Galler Bölgesel Başbakanı Rhun ap Iorwerth, İskoçya Bölgesel Başbakanı John Swinney ve Kuzey İrlanda Bölgesel Başbakanı Michelle O’Neill, İrlanda milliyetçisi Sinn Fein Genel Başkanı Mary Lou McDonald ile Cardiff’te bir araya gelerek Birleşik Krallık’ın geleceğine dair önemli açıklamalarda bulundu. Liderler, kendi kaderini tayin hakkı vurgusu yaparak mevcut yönetimin tamamının faydasına çalışmadığı eleştirisinde bulundu.
Galler’deki görüşmede ev sahipliği yapan ap Iorwerth, Birleşik Krallık yönetiminin artık tüm üyelerin faydasına hizmet etmediğini belirterek, Galler’in eşit muamele görmesi gerektiğini ve bu doğrultuda komşularla iş birliği yapıldığını ifade etti. İskoçya’da yapılan son seçimlere atıfta bulunan Swinney, bu durumun Birleşik Krallık’ın anayasal yolculuğunda önemli bir dönüm noktası olduğunu vurguladı. Üç ülkede kendi kaderini tayin hakkını savunan bölgesel başbakanların görev yapmasının tarihi bir gelişme olduğunu belirten Swinney, bu hakkın halkların vazgeçilmez bir talebi olduğunu söyledi.
Swinney, üç bölgesel başbakan ve McDonald’ın imzaladığı mutabakat zaptının merkezinde kendi kaderini tayin etme hakkının bulunduğunu dile getirdi. İrlanda milliyetçisi Sinn Fein lideri McDonald ise, görüşmenin ve mutabakatın tarihi bir belge olduğunu belirtti. Belfast Anlaşması’nın 30. yılına yaklaşırken İrlanda’nın birçok konuda ilerleme kaydettiğini söyleyen McDonald, ülkesinin ikiye bölünmüş durumda olduğunu ve geleceğini belirleme hakkının bulunduğunu vurguladı. Hiçbir İngiliz Başbakanı’nın bu hakkın masada olmadığını söylemesine tahammül edemeyeceklerini ifade etti.
McDonald, İrlanda, Galler ve İskoçya’daki gençlerin özgürlük ve kendi kaderini tayin hakkını kullandığını belirtirken, O’Neill de büyük bir değişimin yaşandığını ve bunun durdurulamaz olduğunu söyledi. O’Neill, Westminster sisteminin bu üç ülke yararına çalışmadığını ve kendi kaderlerini tayin etme hakkına ihtiyaç duyulduğunu ekledi.
Soru-cevap bölümünde ap Iorwerth, Galler halkının seçimlerle geleceği hakkında karar verdiğini ve bunun bağımsızlık kadar toplumun genel istekleriyle de ilgili olduğunu belirtti. Galler halkının özgüvenini inşa etmenin ve değişiklik anahtarının ellerinde olduğunu göstermenin önemli olduğunu kaydetti. Ap Iorwerth, doğru anayasal yapının kurulması gerektiğini ve en yakın dostların öncelikle adalarda, ardından Avrupa’da bulunduğunu söyledi. Aynı düşünen insanların bir araya gelerek sadece anayasal değil, pratik pek çok konuya çözüm aradığını ifade etti.
Birleşik Krallık’ın temelden bir yenilenmeye, ‘Büyük bir sıfırlama’ya ihtiyaç duyduğunu vurgulayan ap Iorwerth, bağımsız ülkeler olarak birlikte çalışmanın avantajlarının arttığını ve mevcut statükonun savunulamaz hale geldiğini belirtti. İngiltere hükümetinin değişimi ve beklentileri anlaması gerektiğini söyleyen ap Iorwerth, Westminster’ın çalışmadığını ancak bundan sonra ne olacağına dair çalışmalar yapılması gerektiğini söyledi. Artan bir kendi kaderini tayin etme isteğinin ilişkilerin farklılaşmasına yol açacağını ve İngiltere’nin bu duruma pozitif yaklaşma ya da engeller çıkarma arasında bir seçim yapacağını değerlendirdi.
Swinney, İngiltere Başbakanı’nın ‘Birleşik Krallık’ın son başbakanı’ olabileceğini savunarak, İskoç halkının kendi hükümetini seçtiğini ve Avrupa Birliği’nin (AB) parçası olmak istediğini belirtti. Kendi istekleri dışında AB’den ayrıldıklarını hatırlatan Swinney, İskoç halkının kendi umutlarının peşinden gitmek istediğini vurguladı. Parlamento çoğunluğunu kullanarak İskoçya’nın bağımsızlığı için referandum düzenleme çalışmalarını sürdüreceklerini söyleyen Swinney, Başbakan Burnham’ın İskoç halkının kendi geleceğini belirleme hakkına saygı duyduğunu belirtti.
McDonald, ABD Başkanı Donald Trump’ın İrlanda’nın birleşmesine verdiği desteğe değinirken, ABD’yi İsrail’e silah satarak soykırıma destek vermekle eleştirdi. ABD’yi bu pozisyonundan uzaklaşmaya ve İsrail’i dokunulmaz kılmaktan vazgeçmeye çağıran McDonald, İrlanda’daki barış sürecinde uygulanan ABD yaklaşımının Filistin’e uygulansaydı durumun farklı olacağını söyledi. ABD’nin temel pozisyonunda değişiklik istediğini ve bu yaşandıkça İrlandalıların ses çıkarmayı sürdüreceğini ifade etti.
