Çinlilerin Şinjiang bölgesinde Türk runik harflerle yazılmış çok sayıda metin bulundu ve yayımlandı. Bu metinler arasında kitap boyutunda olan Irk Bitig haricinde taş, kaya ve diğer nesneler üzerine yazılmış Türkçe metinler de bulunuyor.
Dokuz Eylül Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Erhan Aydın, Hoten’de bulunan ağaç çubuktaki Türkçe metni okudu. Metinde “Aş(ın) kıymetini bil! (anla!). Bu yüzden tok az imiş” şeklinde ifadeler yer alıyor. Metin, Pekin Milli Kütüphanesi’nde muhafaza ediliyor.
Prof. Dr. Aydın’a göre metindeki yazılar 9. yüzyıla tarihleniyor. Metin üzerinde yapılan çalışmalar, metnin zor okunmasının nedeninin harflerin varyant biçimleri ve ünlülerin yazılmamış olmasından kaynaklandığını gösteriyor.
Köktürkçe olarak yazılan metinde yer alan ifade şu şekildedir: “Aş bulunçın uk antag tok az ermiş” yani “Aş(ın) kıymetini bil! (anla!). Bu yüzden tok az imiş.” Prof. Dr. Aydın, başka bir metnin daha olduğunu ve yakında yayımlanacağını belirtti.
